 |
||
 |
|
|
 |
||
|
||
 |
||
|
||
 |
||
|
||
 |
||
|
||
 |
|
 |
|
 |
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
17. september 2010 |
Um geymslu og nýtingu uppskeru |
|
Laukur: Laukur þolir illa blautan jarðveg, því er ekki gott að taka hann upp mjög seint. Hægt er að flétta knippin saman í fasta fléttu eða setja í netpoka. Best er að þurrka þá úti við til að byrja með, t.d. hengja undir þakskyggni eða þess háttar, þeir geymast síðan ágætlega á þurrum stað. Hjálmlauk og allan annan lauk er gott að súrsa (pickles). Gulllaukur, Allium molli er mjög góður matlaukur, nýta má laukinn, stöngulinn og blómið. Grasker og kúrbítur: Geymast ágætlega í nokkrar vikur við ca. 10° C Kryddjurtir: Kryddjurtir má nota til að útbúa kryddolíu, kryddedik og kryddsmjör. Piparmyntan er góð í hlaup og piparmyntute. M.a.s. börn eru mjög hrifin af piparmyntuhlaupi. Smart er að setja heilar dillgreinar í kryddolíuflöskur, fer einkar vel með síld. Einnig er frábært að klippa niður t.d. steinselju, graslauk, piparmyntu, rósmarín, skessujurt og fleiri kryddjurtir. Rósmarín og fleiri tegundir mætti gjarnan þurrka aðeins áður á eldhúspappír. Lausfryst á smjörpappír á bakka eða í ofnskúffu, geyma síðan í aðskildum ílátum í frystinum til að eiga í súpur, sósur og fleira. Epli: Epli hafa mislangt geymsluþol efetir sortum. Best er að borða strax þau sem eru góð, hin batna við geymslu. Eplasortir á að geyma aðskildar í köldum geymslum. Epli eru góð í eplamús, sem þolir vel að vera fryst og fer vel með t.d. reyktu svínakjöti og í bökur. Epli henta einnig mjög vel í sultur og mauk. Kaldar geymslur: Kaldar geymslur í húsum ættu að vera myrkvaðar, en vandamál er að þar verður ekki kaldara en er úti, þó svo það frjósi ekki í þeim. Ágætt er að geyma kartöflur, rófur og fleiri rótarávexti t.d. í stórum blómsturpottum með götum að neðan, þá loftar í gegn. Einangrunar plast frauðkassar eru einnig vinsælir. Setjið plast eða lok yfir potta og kassa, til að halda raka að rótarávöxtunum. Rósanýpur: Varist að láta þær þroskast of lengi. Skerið í tvennt og skafið fræin úr. M.a. notað í sultur og hlaup. Hreinlæti og ílátin: Við súrsun og sultun er nauðsynlegt að vera með mikið hreinlæti. Ekki má breyta hlutfalli uppskrifta, þar sem edik + sykur, og sykur í sultum er rotvörn. Allar krukkur og flöskur þarf að þvo vel. Gott er að baka þær við 150° C í 15 mín. og setja á viskustykki á borð. Þær springa ef þær eru settar heitar á kalt borð. Sultan / krydmaukið / pickles er sett heitt á heitar krukkur, fyllið upp að brún og lokið strax. Lokið sogast niður þegar innihaldið kólnar. Gott er að strá sykri eða heitri tólg yfir sultur og mauk með litlu sykurinnihaldi, það lengir geymslutímann. Ber: Ber eru mikið notuð í saftir, sultur, kryddmauk og hlaup. Einnig geymast þau mjög vel í frysti, lausfryst ef vill, í pokum eða öðrum ílátum. Hægt er að útbúa sultur og hlaup eftir hendinni úr frosnum berjum, góð á skyrið, flott að nota til að skreyta rjóma- skyr- og ostatertur, með eða án matarlíms, í skyrdrykki (boost) og alls konar eftirrétti. Einnig góð hálf frosin bara sem snakk yfir sjónvarpinu. Saft má einnig frysta en geymist samt yfirleitt ágætlega með réttu sykurmagni. Saft má nota sem íssósu, á grauta, þynnta til drykkjar, í hlaup með matarlími, saman við rjóma á tertur og alls konar eftirrétti.
Eftirtaldar berjategundir eru m.a. hægt að nýta í sultur og fleira: Af logalaufi, af hlíðaramli, rauð og græn stikilsber, af hafþyrni, hindber, kirsiber súr og sæt, blárifs og hélurifs. Margir hafa nýtt reyniber til að eiga í sultu til að hafa með villibráð, auk þess sem rifsber, sólber og jarðarber eru auðræktuð í görðum. Gott er að blanda saman jarðarberjum, blárifsi og sólberjum í sultu.
|